Voor 2025 kozen wij als optimistisch motto: Naar een nieuwe Ruimtelijke Ordening, daarmee verwijzend naar de doorwerking van de nieuwe Omgevingswet en de voorbereiding van een nieuwe nota Ruimtelijke Ordening.
Politiek was het het jaar van het kabinet Schoof, een onrustig jaar in een kabinetsperiode die slechts ongeveer anderhalf jaar heeft geduurd. Voortgebouwd werd op het herstel van een ministerspost voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO), en de pogingen door Hugo de Jonge tot het versnellen van de woningbouw, o.a. door de afschaffing van de verhuurdersheffing en de introductie van landelijke regels voor een verhuurdersverordening. Tevens startte nog onder De Jonge het werk aan een nieuwe nota RO.
Als opvolger van De Jonge kwam Monica Keijzer met een poging tot versnelling van de procedures rond de vergunningverlening in de vorm van het rapport van de Commissie Stoer. Een te prijzen initiatief, maar niet in alle opzichten werkbaar. Sindsdien wordt veel energie gestoken in het hanteerbaar maken van een aantal van de voorstellen.
Intussen keken we vol verwachting uit naar de in voorbereiding zijnde Nota Ruimte, de vervanger van de 5e Nota Ruimtelijke Ordening die onder de kabinetten Rutte nooit de eindstreep haalde. Net voor de val van het kabinet Schoof stuurde minister Keijzer in september de Ontwerp Nota Ruimte naar de Tweede Kamer. Aan een definitieve versie wordt sindsdien hard gewerkt. Deze voor het vakgebied van de Volkshuisvesting en de Ruimtelijke Ordening belangrijke beleidsstukken liggen in het nieuwe kabinet Jette op het bord van de huidige minister van V en RO, Eleonor Boekholt-O’Sullivan. De resultaten laten nog op zich wachten. Van een versnelling van de woningbouw is nog geen sprake, en of de nieuwe Nota Ruimte werkelijk leidt tot de aanwijzing van nieuwe groeisteden, waaronder Alkmaar, moet nog blijken.
Niettemin starten wij onder het motto ‘Naar een nieuwe Ruimtelijke Ordening’ vol optimisme het jaar, te beginnen met een lezing door Eric van der Kooy, voorzitter van de BNSP. Hij kwam met een sterk pleidooi over de kracht maar vooral ook de noodzaak van een goed stedenbouwkundig plan. Voor Alkmaar geen eenvoudige opgave bij een diversiteit aan bouwlocaties zoals bij het plan voor de Kanaalzone.
Om althans landschappelijk de nodige samenhang in de plannen voor de Kanaalzone te bewerkstelligen, werd door Alkmaar de hulp ingeroepen van het landschapsbureau LOF. Mede om die reden sloten wij het jaar af met een tentoonstelling van het werk van dat bureau.
Tussen deze eerste en laatste activiteiten boden wij door het jaar heen een zeer divers programma. De lezing ‘Nooit meer slopen’ door Klaas Waarheid bevatte een pleidooi voor maximale aandacht voor de kwaliteiten van de bestaande bebouwing bij de realisering van nieuwbouw, niet alleen uit culturele overwegingen maar ook uit een oogpunt van duurzaamheid.
Voor de gebouwen van het PEN complex van Abe Bonnema in Alkmaar kwam dit pleidooi helaas te laat. De lezing van Janwillem Snieder onderstreepte nog eens de waarde van het behoud van de bijzondere architectuur van Bonnema in Alkmaar.
Met de lezing van Susanne Vruwink van Finch Buildings zetten we de schijnwerper niet alleen op het bouwen met hout maar tevens op het fenomeen van het industrieel bouwen als een mogelijkheid tot het versnellen van de woningbouw.
2025 was ook een jaar van meerdere excursies. De fietsexcursie tijdens de Dag van de Architectuur leidde langs een aantal nieuwbouwprojecten die konden worden gekwalificeerd als Randwegarchitectuur. Daarbij ging het om nieuwe woongebouwen op plekken die tot dusver werden ingenomen door bedrijven en waarbij vooral het oplossen van de overlast van het wegverkeerslawaai leidend was voor het ontwerp. Een goed voorbeeld daarvan was het project van sociale woningen aan de Koelmalaan gerealiseerd door Finch Buildings waarbij de geluidsoverlast op de gevels is voorkomen door de afscherming van de buitenruimte tussen de bouwblokken met een groot glazen scherm.
De excursie naar Amsterdam Noord startte in het Stadsdeelkantoor met tekst en uitleg over de grootscheepse sanering van de voormalige bedrijfsgebouwen ten gunste van de realisering van hoogwaardige woningbouw, veelal getypeerd door bijzondere aandacht voor duurzaamheid, energiezuinigheid en een diversiteit aan woonvormen.
Bijzonder te zien hoe Amsterdam Noord zich in een hoog tempo ontwikkelt tot een typisch woongebied van de 21ste eeuw.
En tenslotte een fietsexcursie langs grote gebouwen in Bergen: De bedoeling van de excursie was duidelijk te maken dat grote gebouwen geen onbekend fenomeen zijn in Bergen, en dat het met de nodige zorg voor de vormgeving niet onmogelijk is om deze in te voegen binnen de dorpse structuur en het karakter van Bergen.
Aan het eind van het jaar moeten we constateren dat er nog een lange weg te gaan is naar een nieuwe Ruimtelijke Ordening. Onze programmering blijft daarop afgestemd. Graag werken wij daarbij samen met partijen als de Historische Vereniging Alkmaar, de Kunstuitleen Alkmaar, Schouwburg De Vest, de BNA, de Hoge School InHolland, de Kunst10Daagse Bergen, Mooi Noord-Holland en uiteraard de gemeente Alkmaar.
Deels structureel en soms incidenteel met deze partijen samenwerkend zullen wij met onze activiteiten de ontwikkeling in het vakgebied blijven volgen en bespreekbaar maken, daarbij gesteund door onze Sponsors en een groeiend aantal Vrienden.
Ed Diepenmaat, voorzitter AIA